
چهار ملاک اصلي براي لباس
همچنان که در کتاب " فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگي " ص 5و 6 نيز آمده است در شريعت اسلام براي لباس پوشيدن , چهار ملاک اصلي قرار داده شده است ؛ يعني پوشيدن هر لباسي که اين چهار شرط را داشته باشد , جايز و غير آن ممنوع است ( مستمسک عروة الوثقي , ج 5 , ص 239 ؛ مجمع الفايده و البرهان , ج 2 , 102 )
شرط اول : لباس بايد پوشاننده ي حد واجب شرعي باشد . بر زن واجب است همه ي بدن خود – به جز صورت و دست ها تا به مچ – را از نامحرم بپوشاند . بر مرد نيز لازم است پيش و پس خود را از نگاه ديگران محفوظ نگاه دارد .
شزط دوم : لباس بايد فتنه انگيز و محرک شهوت نباشد . گاهي لباس ساتر مقدار لازم است , ولي تحريک کننده ي قواي شهواني مي باشد ؛ پوشيدن اين لباس هم حرام است .
شرط سوم : لباس بايد ويژه ي کفار نباشد . پوشيدن لباس هاي ويژه ي مسلمانان و نيز لباس هاي مشترک جامعه ي اسلامي و کفار جايز است , اما لباس هايي که پوشيدن آنها انسان را به نظر ظاهري شبيه کفار مي گرداند , ممنوع است . مسلمان بايد هويت اسلامي خود را پاس دارد و با پوشيدن لباس بيگانگان , خود را دلباخته و مفتون روش آنها نشان ندهد (و عزت خود را نيز حفظ نمايد ).
استقلال هويت و اقتدار روحي مسلمان او را از هرگونه پيروي مقرون با ذلت پرهيز مي دهد . پيروي از کفار در آداب و ظواهر زندگي , نوعي به رسميت شناختن سلوک آنها و قرار گرفتن در زير چتر برتري و قيموميت آنان است که با روح عزيز مسلمان مغاير و در دين اسلام به شدت مذموم اعلام شده است .
" و لله العزة و لرسوله و للمؤمنين ؛ عزت از آن خدا وپيامبر او و مؤمنان است " , منافقون آيه ي 8
" و لن يجعل الله للکافرين علي المؤمنين سبيلاً ؛ خداوند هرگز براي کافران بر مؤمنان راه تسلطي قرار نداده است " , نساء آيه ي 141
" يا ايها الذين امنوا لا تتخذوا الکافرين اولياء من دون المؤمنين ؛ اي مردم با ايمان ! کافران را به جاي مؤمنان ولي و برتر خود نگيريد " نساء آيه ي 144 و نيز نساء آيه ي 139 و مائده آيه هاي 51 و 57 و 81
" من يتولهم منکم فانه منهم ؛ هر کس از شما که آنان را ولي خويش گيرد او از آنهاست " مائده آيه ي 51 .
امام صادق عليه السلام مي فرمايد : " اوحي الله الي النبي من الانبياء ان قل لقومک : لا تلبسوا لباس اعدائي و لا تشاکلوا بما شاکل اعدائي فتکونوا اعدائي کما هم اعدائي ؛ خداوند به يکي از پيامبران وحي فرمود که به قومت بگو لباس دشمنان مرا نپوشيد و به شکل دشمنان من درنياييد که دشمن من مي شويد آن گونه که آنها هستند ( ميزان الحکمة , ح 9135 ؛ وسائل الشيعه , ج 11 , ص 111 , ح 1 )
امام علي عليه السلام مي فرمايد : " قل من تشبه بقوم الا اوشک ان يکون منهم ؛ کمتر کسي است که شبيه گزوهي گردد و از آنها نشود " ( نهج البلاغه , حکمت 207 )
در اين حکم –تنها - " لباس " موضوعيت ندارد و هر عملي که انسان را شبيه کفار و در زمره ي آنها گرداند ممنوع است . پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم فرموده اند : ليس منا من تشبه بغيرنا , لا تشتبهوا باليهود و النصاري فان تسليم اليهود الاشاره بالاصابع و تسليم النصاري الاشاره بالکف ؛ از ما نيست کسي که به بيگانگان شبيه گردد . به يهوديان و مسيحيان شبيه نشويد ؛ همانا سلام يهوديان اشاره با انگشت است و سلام مسيحيان اشاره با کف دست ( سنن ترمذي , ج 4 , ص 159 ) - پس مي بينيم که تشابه به غير مسلمان ولو در حد يک اشاره نيز ممنوع است !
شرط چهارم : لباس , نبايد " لباس شهرت " باشد . هرگونه لباس و نيز آرايش و رفتاري که موجب انگشت نما شدن آدمي در ميان ديگران شود , ممنوع است . ذکر اين نکته خالي از فايده نيست که لباس " شهرت " و لباس " ويژه ي کفار " , عنواني شناور و نسبي است که در زمان ها و مکان هاي مختلف , مصاديق متفاوت دارد . چه بسا لباسي که در يک جامعه لباس شهرت است و در جامعه ي ديگر غيرعادي تلقي نمي شود يا لباسي که در زماني ويژه ي کفار بوده و در زمان ديگر مشترک ميان امت اسلام و کفر شده باشد . اگر چنين تغييري در عنوان پديد آيد , حکم شرعي نيز در اين مورد متفاوت خواهد بود ؛ يعني فقط در شرايطي که موضوع " شهرت " يا " تشبه به کفار " تحقق دارد , پوشيدن آن لباس حرام است . براي مثال , کت و شلوار در دوران گذشته آن هنگام که لباس معمول جامعه ي اسلامي لباس بلند بود , تشبه به کفار محسوب مي شد و حرام بود ؛ اما به مرور زمان و با تخلف عده اي بي توجه , آرام آرام کت و شلوار لباس رايج ميان مسلمانان شد . از آن پس پوشيدن آن , پوشيدن لباس ويژه ي بيگانه و تشبه به کفار نيست و به تبع حرمتي هم ندارد . (البته نبايد فراموش نشود که اگر براي لباس شرط اول يا دوم وجود نداشته باشد طبيعتاً به شرط تشبه با کفار يا شهرت هم نمي رسيم که بخواهيم در مورد آن بحث کنيم و کلا پوشيدن آن حرام مي شود .)
شرايط خرد ديگري مثل عدم استفاده ي مرد از لباس زرباف و ابريشمي وجود دارد که مورد نظر بحث فعلي نيست .
اگر لباس انتخابي ما درون اين چارچوب و داراي اين شرايط باشد , از نظر شرعي پوشيدن آن جايز است ؛ اگرچه براي تعيين " الگوي لباس پوشيدن مسلمان " و " فرهنگ پوشش در جامعه ي اسلامي " بايد پژوهش ديگري انجام پذيرد. ( رجوع کنيد به بحارلانوار , ج 76 , ص 311 ,ح 11)